Đăng bởi: quansu | Tháng Ba 15, 2009

Mỹ điều chiến hạm tới Biển Đông

Các nguồn tin cho hay Hoa Kỳ quyết định điều tàu chiến có trang bị vũ khí tới hộ tống tàu thăm dò của nước này tại khu vực biển Đông (Nam Hải), sau khi có sự cố với tàu Trung Quốc hồi cuối tuần.

Một quan chức quốc phòng Mỹ giấu tên được hãng AFP trích lời nói tàu chiến sẽ hộ tống tàu thăm dò trong “thời gian trước mắt”. Hoạt động hộ tống này chỉ áp dụng cho vùng biển Đông.

Báo Times của Anh nói chính Tổng thống Barack Obama đã đưa ra quyết định này, mà có thể sẽ dẫn tới khả năng tăng cao bất đồng Trung-Mỹ.

Hoa Kỳ cáo buộc tàu Trung Quốc đã áp sát và gây hấn với tàu thăm dò đại dương Impeccable hôm Chủ nhật 8/3, khiến chút nữa xảy ra va chạm.

Một ngày sau khi sự việc xảy ra, tàu chiến USS Chung-Hoon đã được trao nhiệm vụ tháp tùng tàu Impeccable, vốn có mục đích dò tìm tàu ngầm và chướng ngại vật dưới nước tại khu vực.

Phóng viên của tờ Times có mặt tại Washington nói trong ngày ông Obama gặp Ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Trì, tức thứ Năm 12/3, Bắc Kinh không tỏ vẻ nhún nhường.

Sự việc đã làm phức tạp thêm quan hệ vốn nhiều sóng gió về mặt quân sự giữa Mỹ và Trung Quốc, mới chỉ cải thiện chút đỉnh sau cuộc hội đàm quốc phòng song phương tại Bắc Kinh hồi tháng trước.

Nó cũng thu hút sự chú ý của các nước trong khu vực biển Đông. Chính phủ Việt Nam phản ứng bằng tuyên bố: “Việt Nam cho rằng mọi hoạt động trên biển Đông cần được tiến hành trên cơ sở tuân thủ Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982, tôn trọng quyền và lợi ích chính đáng của các quốc gia ven biển”.

Thêm đối thoại

Tổng thống Obama trong cuộc gặp với Ngoại trưởng Dương đã kêu gọi tăng cường đối thoại quốc phòng với Trung Quốc. Nhà Trắng ra thông cáo cho hay: “Ông tổng thống nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng tầm và tần số đối thoại giữa hai quân đội”.

 

Người phát ngôn bộ Ngoại giao VN Lê Dũng

Tháng Tư năm ngoái, bộ quốc phòng Mỹ và Trung Quốc đã thiết lập đường dây nóng, tuy xem ra chưa hoạt động nhiều.

Khác biệt giữa hai bên về nhận thức là điều cơ bản trong ứng xử tại biển Đông. Hoa Kỳ nói tàu của Mỹ có quyền hoạt động trong hải phận quốc tế nhưng Trung Quốc tuyên bố chủ quyền với hầu hết diện tích khu vực này.

Bắc Kinh luôn tuyên bố đây là “lãnh thổ lịch sử và chủ quyền không thể chối cãi” của Trung Quốc.

Nước này vừa lên tiếng phản đối mạnh mẽ việc Philippines thông qua đạo luật về đường cơ sở tại biển Đông, đồng thời loan báo kế hoạch tổ chức tour du lịch ra đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa.

Phản ứng về việc này, người phát ngôn bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Dũng nói: “Việt Nam hết sức quan ngại và phản đối việc Trung Quốc cho phép Công ty du lịch quốc tế Châu Giang mở tour du lịch ra đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam”.

“Việc này đã vi phạm nghiêm trọng chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam, không có lợi cho tiến trình đàm phán tìm kiếm giải pháp cơ bản, lâu dài cho vấn đề trên biển giữa hai bên.”

Đăng bởi: quansu | Tháng Mười Hai 11, 2008

Điều tra vụ PCI được ’90%’

                                                                                             BBC tiếng Việt

Tiến sĩ Khuất Văn Nga, Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao gặp Bộ trưởng Tư pháp Nht Bản Eisuke Mori ở Tokyo hồi tháng Mười năm 2008 - Ảnh trên trang web của Viện Kiểm sát
Tiến sĩ Khuất Văn Nga đã gặp Bộ trưởng Tư pháp Nhật Bản Eisuke Mori ở Tokyo hồi tháng Mười năm 2008

Một trong những quan chức tư pháp hàng đầu của Việt Nam nói rằng quá trình điều tra vụ tham nhũng liên quan tới ông Huỳnh Ngọc Sĩ theo yêu cầu của Nhật Bản đã gần xong.

Tiến sĩ Khuất Văn Nga, Phó Viện trưởng Viện Kiểm Sát Nhân dân Tối cao nói viện ông đã nhận được yêu cầu hỗ trợ tư pháp từ phía Nhật và đã ”chuyển cho công an điều tra.”

”Họ yêu cầu bắt đầu từ tháng Chín và hiện nay theo tôi biết hồ sơ điều tra theo năm yêu cầu của họ đã hoàn thành 90% rồi. Sắp tới xong sẽ chuyển sang Viện Kiểm sát Tối cao để chuyển cho phía Nhật.”

Ông Nga, người cũng là bí thư đảng bộ ở Viện Kiểm sát nói yêu cầu điều tra của Nhật liên quan tới ”nhân thân, tài sản” của ông Huỳnh Ngọc Sĩ và việc PCI gửi tiền sang Việt Nam trong quá trình hoạt động như thế nào.

 Tất nhiên là thời gian điều tra càng nhanh chóng, phát hiện kịp thời thì tốt hơn. Nhưng quá trình điều tra cũng phức tạp chứ không phải đơn giản.

 

”Họ mới đưa các yêu cầu chung thôi, chưa đưa chứng cớ cụ thể,” Tiến sĩ Nga nói với BBC.

Ông Nga cũng nói phía Việt Nam đã khẳng định với Nhật Bản ”kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng và hiện tượng rơi vào bất kỳ trường hợp nào đều được xử lý.”

Tuy nhiên ông Nga không nói rõ cụ thể kết quả điều tra tới đâu.

Theo thông tin từ trang mạng của Viện Kiểm sát, ông Nga cũng đã tới Nhật từ ngày 30/9-9/10 và có gặp Bộ trưởng Tư pháp Nhật Bản Eisuke Mori.

Ông cũng làm việc với Viện trưởng Viện Công tố tối cao Nhật Bản và với lãnh đạo Viện Công tố khu vực Tokyo, nơi khởi tố vụ tham nhũng PCI.

Chứng cứ

Từ trước tới nay các quan chức Việt Nam vẫn yêu cầu phía Nhật Bản phải đưa bằng chứng về chuyện ông Sĩ nhận tiền và phó viện trưởng viện kiểm sát nói việc khởi tố sẽ giúp có được các bằng chứng này.

”Bằng việc khởi tố vụ án hình sự nó tạo điều kiện thuận lợi rất lớn,” ông Nga nói.

”Phía Việt Nam sẽ cung cấp cho phía Nhật Bản những tài liệu Việt Nam điều tra được theo yêu cầu của phía Nhật.

”Nhưng đồng thời nó cũng tạo điều kiện thuận lợi cho phía Việt Nam chúng tôi yêu cầu phía Nhật Bản cung cấp chứng cứ có liên quan đến hành vi phạm tội mà phía người Việt có người đã thực hiện.”

‘Sáng tỏ’

Trước câu hỏi liệu phía Việt Nam có điều tra chậm quá không, ông Nga nói ”không chậm” nhưng ông cũng nói thêm.

”Tất nhiên là thời gian điều tra càng nhanh chóng, phát hiện kịp thời thì tốt hơn.

”Nhưng quá trình điều tra cũng phức tạp chứ không phải đơn giản.”

Về tiến trình điều tra và những cam kết về thời hạn điều tra của Việt Nam đối với Nhật Bản ông Nga nói:

”Hiện tại chưa có cam kết nào cụ thể.

”Nhưng phía Viện Kiểm sát Tối cao Việt Nam chúng tôi ngày 4/12/2008 đã gửi một công điện cho Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nhật qua con đường ngoại giao là khẳng định quyết tâm của Việt Nam làm vụ việc này sáng tỏ để đáp ứng yêu cầu nguyện vọng của nhân dân hai nước trong việc đấu tranh chống tội phạm.”

 

Đăng bởi: quansu | Tháng Mười Hai 11, 2008

Dư chấn ngưng ODA của Nhật tuỳ thuộc vào chính VN

05/12/2008 08:27 (GMT + 7)
Việc Nhật tuyên bố dừng một phần các dự án ODA và không cam kết mới là đáng tiếc. Tuy nhiên, đó chỉ là quyết định tạm thời, thể hiện quyết tâm làm nghiêm túc vụ PCI của Chính phủ Nhật, chứ không phải là sự thay đổi quan điểm của Nhật với VN. Điều quan trọng là VN cần chính sách minh bạch, hiệu quả trong sử dụng ODA.

 

 

Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản, Nguyễn Phú Bình: Tuyên bố của Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam là thể hiện quyết tâm của họ muốn làm đến nơi đến chốn, và cũng là cam kết của hai bên khẳng định làm rõ ràng vấn đề này.

Họ muốn nói với dư luận, Quốc hội là Chính phủ rất nghiêm túc, chứ theo tôi không phải thay đổi quan điểm của họ với Việt Nam, và từ vụ PCI mà nghĩ rằng Việt Nam tham nhũng quá nhiều đến mức phải này khác.

Tất nhiên, những vụ việc như PCI xảy ra thì mình là người Việt Nam ở Nhật Bản rất đau xót khi có ai hỏi. Tuy nhiên, dù bức tranh giữa hai nước có những mảng không hay như thế này thì nhìn chung vẫn là bức tranh sáng sủa.

ODA xuất phát từ yêu cầu của cả hai bên. Nhật Bản với trách nhiệm của một nước kinh tế đứng thứ hai thế giới có nghĩa vụ giúp cho các nước kém phát triển, còn VN thì có yêu cầu vốn, kĩ thuật, do đó họ giúp ta, một trong những nước mà Nhật cho là thành công nhất, hiệu quả nhất về ODA. Nhật đã giúp ta các dự án mà các nước khác không giúp được, như dự án cơ sở hạ tầng, trong khi các nước tập trung vào giảm nghèo nhiều hơn. Nhật rất tự hào vì họ giúp đỡ được VN như vậy. Đó là biểu hiện của quan hệ đối tác chiến lược hai nước.

Khi xảy ra vụ việc Nhật Bản vẫn nói hy vọng sẽ được giải quyết sớm để không cản trở quan hệ tốt giữa hai nước. Bản thân Nhật Bản nhìn VN có tiềm năng nên mới dành khoản ODA lớn trong những năm qua. Nếu VN làm không tốt thì không thể có được kết quả đó.

Tuy nhiên vụ việc lần này liên quan đến môi trường đầu tư với sự thiếu minh bạch. Do đó việc xử lý là cần thiết và càng sớm càng tốt. Việc VN tạm đình chỉ công tác của ông Huỳnh Ngọc Sĩ là động thái được Nhật Bản đánh giá tốt.

Ban đầu, khi ông Sĩ vẫn đi làm, Nhật Bản sợ rằng sẽ bắn tín hiệu không hay về phía dư luận. Khi VN đình chỉ, bước đầu Nhật Bản hài lòng, thấy mình làm đúng hướng. Bước tiếp theo như thế nào thì đã có việc lập Ủy ban giám sát chống tham nhũng đối với các dự án ODA của Nhật Bản. Ủy ban này mang tính chất phòng ngừa từ nay về sau, chứng tỏ quyết tâm của hai bên không để xảy ra những vụ việc như thế này nữa.

Việc Nhật tuyên bố như vậy là rất đáng tiếc, dù chỉ là tạm thời đình chỉ. Hy vọng rằng đây chỉ là biện pháp tạm thời trong thời gian ngắn, khi ta xử lý làm rõ được thì chắc chắn Nhật Bản sẽ có tuyên bố và có thể sẽ tiếp tục các dự án. Chúng ta cần làm càng sớm càng tốt và làm thật nghiêm túc.

Đầu năm 2008, dư luận Nhật Bản đang có ý kiến là trách nhiệm của Nhật Bản đối với cộng đồng quốc tế có vẻ thấp, vốn ODA hỗ trợ các nước ít, Chính phủ nên tăng trách nhiệm cộng đồng, bằng cách tăng ODA, trong đó VN vẫn được ưu tiên vì VN là quan hệ đối tác chiến lược, hai bên cùng có lợi.

Ngoài PCI, Việt Nam vẫn được đánh giá tốt, phía Nhật thấy họ bỏ đồng vốn xứng đáng, hiệu quả, giúp cho Nhật Bản đầu tư sang VN tốt hơn, trong bối cảnh Nhật chê hạ tầng cơ sở VN còn nhiều hạn chế, làm nản lòng các nhà đầu tư. Cấp ODA cho VN là vì lợi ích của cả hai bên, vì thế không có lý do gì mà Nhật không coi trọng vai trò của VN trong cung cấp ODA. Ở đây chỉ có vấn đề về dư luận họ phải giải tỏa, phải chứng minh mình trong sạch và làm minh bạch.

 

 

Ảnh hưởng lớn hay không phụ thuộc vào Việt Nam

Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ, Lê Công Phụng: Tôi cho rằng, về cơ bản, Nhật Bản sẽ không dừng ODA cho Việt Nam và sẽ sớm tiếp tục làm, vì lợi ích của Nhật Bản ở Việt Nam là như vậy.

Thực tế qua nhiều năm, dù Nhật Bản cắt giảm ODA nhưng với Việt Nam, họ vẫn giữ nguyên hoặc tăng. Vừa rồi có những vụ việc này khác, nhưng tôi không cho rằng Nhật Bản sẽ dừng hẳn việc cấp ODA cho Việt Nam. Phía Nhật muốn ta xác minh danh tính, xem xét có hay không việc hối lộ và mức độ như thế nào. 

Thế giới đều biết, các nước đang phát triển thường có tham nhũng. Việc tạm dừng cấp mới ODA của Nhật Bản có thể có tác động nhất định tới suy nghĩ của các nước về mức độ tham nhũng của Việt Nam, nhất là khi Nhật Bản là nước cung cấp ODA lớn nhất cho Việt Nam, tuy nhiên, mức độ như thế nào thì khó đánh giá.

Chúng tôi luôn trân trọng từng đồng vốn ODA và bảo đảm thực hiện các cam kết với trách nhiệm cao với các nhà tài trợ. Chính phủ Việt Nam sẽ nỗ lực và tập trung chỉ đạo để nâng cao hơn nữa hiệu quả sử dụng nguồn ODA“, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cam kết với các nhà tài trợ tại buổi khai mạc CG 2008.

Hiện nay, chúng tôi chưa thấy các nhà đầu tư Mỹ có ý kiến hay phản ứng gì về tham nhũng ở Việt Nam. Họ chỉ trông đợi các chính sách, biện pháp chống tham nhũng đã được Chính phủ đưa ra được thực hiện một cách nghiêm túc, kiên quyết.

Muốn nối nhanh ODA mà Nhật dành cho Việt Nam, điều cần nhất là một chính sách rõ ràng và minh bạch thực tế hiệu quả trong ODA. Các vấn đề vướng mắc nếu có cần hợp tác với phía Nhật Bản xử lý, trong đó với tham nhũng cần phải xử lý kiên quyết, làm rõ đúng sai.

Điều quan trọng là phải minh bạch, công khai, làm rõ đúng – sai để tạo lòng tin, không nên giấu, che đậy. Vừa rồi, chuyện xử lý với Nhật Bản chúng ta có bước đi chưa nhanh, chưa kịp thời lắm. Bây giờ, hãy để Chính phủ xử lý.

 

 

ĐBQH Nguyễn Đức Kiên – Ủy viên UB Kinh tế của Quốc hội: Không chỉ khiến đình lại số tiền gần 700 triệu USD mà Nhật Bản đã cam kết cho Việt Nam trong năm 2008, quyết định của Nhật Bản làm hình ảnh của Việt Nam trước đây tương đối tốt trong mắt các nhà tài trợ quốc tế trở nên có vấn đề. Tuy nhiên, ảnh hưởng lớn tới mức nào tùy thuộc vào việc xử lý vấn đề PCI của nội bộ Việt Nam.

Bản thân người Nhật cũng phải thay đổi tư duy về ODA

Hiện nay, ta cũng chưa biết quan ngại của Quốc hội Nhật về ODA ở những điểm nào, nếu chỉ về hiệu quả sử dụng ODA thì các nhà tài trợ đều thừa nhận VN là một trong số ít nước ODA hiệu quả nhất. Còn vấn đề gì không đợi phía Nhật và đại sứ VN tại Nhật cung cấp thông tin, từ đó nhiều kênh tác động, trao đổi để bạn hiểu.

Về phía Quốc hội, chúng ta sẽ rà soát lại tất cả các quy định của Việt Nam trong quản lý vốn ODA xem đã hợp lý, đã đủ chưa. Nếu chưa đầy đủ, còn thiếu sót thì sẽ bàn bạc. Mọi thông tin sẽ được minh bạch để bạn có thể nắm được và kiểm soát. Khi được thông tin từ phía Nhật Bản thì chúng ta sẽ làm hết khả năng.

Về phía Chính phủ, chúng ta sẽ tăng cường bộ máy, cơ chế giám sát bộ máy thực hiện ODA. Một cơ chế quản lý ODA của ta hiện nay có vấn đề nên chỉ 1 người mà có thể tác động cả quá trình lựa chọn nhà thầu. Chính phủ xem lại quy định về quản lý ODA, về đấu thầu. Vừa rồi, Quốc hội cũng đã bước đầu giám sát thực hiện các dự án ODA.

Qua đây, ta cũng rút ra kinh nghiệm, trong đàm phán ODA với các nhà tài trợ cần phải cương quyết hơn trong việc chọn đối tác làm dự án. Đây là bài học cho cả hai nước Việt Nam – Nhật Bản khi hiện nay Nhật Bản quy định chọn đối tác thực hiện dự án ODA phải là nhà thầu Nhật Bản nên mới nảy sinh vấn đề này.

Nhìn bĩnh tĩnh thì ở vụ việc này, chính phía Nhật Bản đã chủ động đưa tiền để được chọn tư vấn. Chúng ta phải cùng Nhật rà soát lại, cả hai phía phải có động thái hiểu nhau hơn. Hiện nay UB hợp tác hai nước đang làm theo hướng này, tương đối có tiếng nói chung.

“Các nhà tài trợ phải cố gắng sử dụng tốt chính hệ thống của Việt Nam trước khi đòi hỏi một sự thay đổi hoặc áp đặt hệ thống riêng của nước cung cấp ODA”. - Ông Ajay Chibber nói với VietNamNet năm 2007, khi là giám đốc quốc gia WB tại VN.

Việc buộc phải dùng tư vấn của chính nước tài trợ gây ấn tượng tiền quay trở lại chính người cung cấp vốn. Muốn tăng số tiền mà người dân được hưởng thụ, đầu tiên phải đẩy mạnh hơn nữa năng lực của các DN Việt Nam, kể cả về tài chính và kỹ thuật để đảm đương được công nghệ tiên tiến mà nhà tài trợ yêu cầu. Đồng thời, phải minh bạch hóa toàn bộ hoạt động của DN để nhà đầu tư, tư vấn kiểm soát được.

Đòi hỏi thứ hai là đội ngũ cán bộ đàm phán ODA phải thống nhất được với nhau, tập trung về cùng một mối, để cùng đặt yêu cầu cụ thể với đối tác ODA. Hiện nay mỗi tổ chức cho ODA đều có hướng dẫn thi hành giải ngân vốn ODA đó. Vấn đề đó không mới, nhưng có lẽ, do trình độ đàm phán của ta không tốt, không làm bạn hiểu tình trạng của Việt Nam, nên bạn đưa quy định theo bạn hiểu là tốt, nhưng bây giờ xảy ra thực tế như vậy.

Trong quá trình thực hiện, người cho ODA cũng phải tôn trọng phía nhận, tôn trọng người nhận mới hiệu quả. Bản thân phía người Nhật cũng thế, trong quá trình đó cũng phải thay đổi tư duy, phải khác chứ không áp đặt cho Việt Nam được.

Xem lại luật chơi trong hội nhập

 

 

Ts. Trần Đình Thiên – quyền Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam: Có lẽ đến lúc Việt Nam phải kiểm điểm lại luật chơi của mình trong hội nhập. Hội nhập đòi hỏi chúng ta phải hành xử đường hoàng, luật pháp rõ ràng. Dính vào những sự vụ như PCI, một mặt, chứng tỏ bản thân Việt Nam có vấn đề, mặt khác, làm tổn hại hình ảnh Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế.

Nhật Bản đang có quan hệ rất tốt với ta, vậy mà lại xảy ra việc này thì ý nghĩa của nó không dừng lại ở hành động ngừng cấp ODA mà ý nghĩa lớn hơn bản thân sự kiện. Nhật Bản là quốc gia nghiêm ngặt về luật chơi, và để xảy ra việc này, uy tín của Việt Nam tổn hại đáng kể.

Phát hiện này cần được coi là cơ hội kiểm duyệt lại cơ chế đầu tư của Việt Nam. Nếu đó chỉ là vụ việc tình cờ thì cũng là sự tình cờ đáng lo ngại.

Dù là sự việc đơn lẻ hay không, thì nó cũng rất nghiêm trọng. Gắn vụ PCI với những báo cáo trong nước về tình trạng tham nhũng, thất thoát, sẽ buộc chúng ta có cách đặt vấn đề nghiêm túc hơn, không thể xử lý đơn lẻ mà khôi phục lòng tin dễ dàng được. Đó không đơn giản chỉ là cơ chế ODA có khiếm khuyết mà là vấn đề mang tính cấu trúc, hệ thống, nằm sâu bên trong.

Chúng ta cần có cách đặt vấn đề rõ ràng, hàng động quyết liệt, công khai hơn để khôi phục lòng tin của cả trong và ngoài nước. Phải giải quyết câu chuyện hệ thống, thể chế thì lòng tin của dân mới khôi phục trở lại.

Qua CG này cũng thấy, thế giới vẫn nhìn Việt Nam bằng con mắt thiện cảm. Không phải vì PCI mà thế giới mất lòng tin vào Việt Nam. Điều quan trọng là Việt Nam tận dụng việc này để giữ và củng cố niềm tin đó. Các nhà tài trợ vẫn kỳ vọng nhiều vào Việt Nam trong việc phát triển kinh tế cũng như xóa đói giảm nghèo. Trong giai đoạn khủng hoảng hiện nay, Việt Nam càng phải trân trọng điều đó.

 

Đăng bởi: quansu | Tháng Mười Hai 11, 2008

Những bài học từ chuyện Nhật Bản ngưng cấp ODA

10/12/2008 12:40 (GMT + 7)
Trong việc Nhật dừng cấp ODA cho VN 2009, chúng ta có mất mát thể diện, có mất mát quyền lợi, nhưng dân tộc chúng ta không thể thụt lùi vì sự mất mát ấy. Chúng ta phải chống tham nhũng một cách triệt để, khoa học, toàn diện để khôi phục hình ảnh của Việt Nam và lòng tin của thế giới – Chuyên gia Nguyễn Trần Bạt nhận định.

Việt Nam cần rất nhiều ODA, FDI và cả kiều hối để xây dựng những điều kiện cơ bản của một quốc gia phát triển (ảnh: skyscrapercity.com)

Những vấn đề nhìn thấy từ việc Nhật dừng ODA với VN

Việc người Nhật dừng ODA đối với Việt Nam là một trong những tín hiệu báo động những vấn đề nội sinh trong đời sống xã hội Việt Nam và trong xử lý đối ngoại. Tuy nhiên, trước khi đi sâu vào phân tích những vấn đề liên quan đến ODA, cần định nghĩa: ODA là gì? ODA là những khoản cho vay dài hạn lãi suất ưu đãi của cộng đồng thế giới đối với các quốc gia cần được hỗ trợ phát triển. Đối với những đất nước như chúng ta, với đời sống của người dân hiện nay, ODA là vô cùng quan trọng.

Thực chất ODA thể hiện chất lượng văn minh của thế giới hiện đại, là sự quan tâm của các nước phát triển trên thế giới đối với những đất nước còn khó khăn. Nó vừa thể hiện lòng tốt của thế giới đối với Việt Nam, vừa thể hiện sự xứng đáng của Việt Nam đối với lòng tốt của thế giới. Phải hiểu được điều kiện hai chiều này thì mới có thể có thái độ ứng xử và hành động đúng đắn với loại hoạt động này được.

Đôi khi chúng ta quên mất định nghĩa ban đầu về ODA, thậm chí quên mất điều kiện xuất phát của đời sống ở Việt Nam mà có những thái độ ứng xử và hành động gây bức xúc cho dư luận, làm tổn hại đến lợi ích và hình ảnh quốc gia.

Thứ nhất, Việt Nam mạnh dạn tuyên bố mình đã ra khỏi danh sách những nước khó khăn, với thu nhập bình quân đầu người trên 1000 đô la. Trong khi trên thực tế, đời sống của xã hội càng ngày càng khó khăn hơn trong những năm gần đây.

Nếu đã ra khỏi danh sách này, hiển nhiên Việt Nam không chỉ mất ODA của Nhật Bản mà còn mất ODA của nhiều quốc gia khác. Nhìn sang nước láng giềng Trung Quốc, có thể thấy Trung Quốc phát triển hơn Việt Nam, nhưng ở bất kỳ chỗ nào, hễ có điều kiện là những người lãnh đạo đều tuyên bố về sự khó khăn của họ. Họ vẫn luôn tự xếp mình vào những nước thế giới thứ ba, những nước đang phát triển.

Thứ hai, chúng ta sử dụng ODA như thế nào? Việt Nam với những nhu cầu cải cách từ thể chế, hành chính đến cải cách cơ cấu đời sống, xã hội, chính trị, kinh tế và đặc biệt là cơ sở hạ tầng… tất cả đều cần rất nhiều tiền. Đó là tiền để thiết kế và tổ chức ra tương lai thật sự của đất nước, mà cái đó chỉ có thể đi vay dài hạn và càng ưu đãi thì gánh nặng đè lên người dân, lên xã hội chúng ta càng ít.

Trong đó, ODA là một trong những hình thức hỗ trợ ưu đãi nhất bởi nó viện trợ cho những dự án mà danh mục của nó được thống nhất từ hai phía, từ các quốc gia viện trợ và các quốc gia nhận viện trợ, và cả hai phía cùng kiểm soát việc sử dụng. Đó là một sự nhân nhượng có tính quốc tế giữa một bên vay tiền và một bên cho vay tiền.

Đáng ra, với muôn vàn nhu cầu cần phải sử dụng ODA, Việt Nam cần phải có một bộ máy để kiểm soát rất chặt chẽ và đúng đắn việc sử dụng các khoản viện trợ. Nhưng chúng ta không có.

Sau vụ PMU18, người ta mới bắt đầu bàn đến chuyện quản lý hiệu quả các dự án sử dụng những khoản vay có tính viện trợ. Tóm lại, mặc dù là một nước có kinh nghiệm hơn nửa thế kỷ sử dụng viện trợ nhưng chúng ta hoàn toàn không có bộ máy chuyên nghiệp để quản lý việc sử dụng viện trợ.

TIN LIÊN QUAN
“Lấy lại hình ảnh đất nước không phải để được nhận ODA!”
PCI và liều “thuốc đắng dã tật”
Dư chấn ngưng ODA của Nhật tuỳ thuộc vào chính VN

Thứ ba, là chúng ta cũng không thông báo phương thức trả nợ các khoản vay dài hạn, cho nên nhân dân không biết chính phủ đã vay những gì và kế hoạch trả nợ của chính phủ sẽ như thế nào. Và những khoản vay này dường như trở thành thành tích chính trị trong việc thực thi các chính sách đối ngoại.

Vấn đề thứ tư là chính sách đối ngoại. Khi xảy ra vụ PMU18, người Nhật đã nhân nhượng trong việc đánh giá những công trình sử dụng vốn ODA này, họ vẫn khẳng định là không có vấn đề gì. Đấy là cách người Nhật thể hiện thiện chí của họ.

Tiếp đến là vụ PCI. Sự việc xảy ra trên lãnh thổ của chúng ta, trên một món tiền chúng ta được vay, trên một dự án nằm trong danh mục phải vay tiền lâu dài để làm thì đáng ra chúng ta phải là người phát hiện cho phía Nhật những mặt tiêu cực như vậy để giúp họ quản lý tốt hơn cả nhân sự lẫn tài chính của họ. Nhưng chúng ta không làm như vậy.

Lẽ ra chúng ta phải tiếp nhận và xử lý vụ PCI với một thái độ cầu thị, bởi đây không phải là một nước thù địch tìm mọi cách chống lại lực lượng tiến bộ ở Việt Nam hay nhà cầm quyền Việt Nam, đây hoàn toàn là một nước bạn hữu. Chính phủ Nhật bắt buộc phải làm để bảo vệ uy tín của họ trước nhân dân của họ, bởi vì, ở đâu thì viện trợ cũng là tiền đóng thuế của nhân dân những nước viện trợ. Thái độ của nhân dân Nhật buộc chính phủ Nhật phải làm như thế.

Và còn một yếu tố nữa, đó có thể còn do sự không cẩn trọng trong quan hệ quốc tế. Trong những vấn đề quốc tế, những người lãnh đạo của đất nước chúng ta ở thế hệ trước vô cùng thận trọng. Đó là thời kỳ mà tất cả những cái tốt đẹp nhất mà người Việt có đều dành cho các quan hệ đối ngoại. Đến nay, dường như thái độ cẩn trọng trong quan hệ đối ngoại bỗng nhiên biến mất.

Có thể đấy cũng là một dấu hiệu của sự thiếu nhạy cảm. Có thể chúng ta còn chưa đủ tầm nhìn để ý thức rằng vận mệnh hay tương lai phát triển của chúng ta lệ thuộc rất nhiều vào các nguồn vốn như thế. Có thể chúng ta chỉ xem đây là một sự việc chứ không xem đây là một vấn đề. Nếu là một sự việc thì nó khác, nhưng đây là vấn đề quan hệ quốc tế của chúng ta đối với những nước phát triển để xúc tiến tương lai phát triển của xã hội Việt Nam.  

Bài học đau đớn mà mỗi người Việt Nam có tự trọng đều phải học

 

Nhật Bản sẽ không cắt vĩnh viễn ODA của Việt Nam. Bằng những thương thảo tiếp theo, chúng ta có thể khôi phục lại chuyện này và sẽ nhận được sự khôi phục từ phía chính phủ Nhật Bản. Nhật Bản sẽ không viện cớ này để cắt vĩnh viễn những viện trợ đối với Việt Nam.

Nhưng uy tín quốc tế của Việt Nam thì đã sứt mẻ. Đây là sự mất mát danh dự của đất nước. Sự mất mát này lớn lắm và rất khó lấy lại.

Sự việc này là kết quả khách quan của những sự bất cẩn cả về kinh tế, cả về chính trị, cả về đối ngoại, cả về văn hoá ứng xử. Và chúng ta phải phân tích hiện tượng này như một bài học đau đớn mà mỗi người Việt Nam có tự trọng đều phải học.

Bất kể là giữ cương vị gì, mỗi một người Việt Nam tự trọng đều phải phân tích việc này để rút ra các bài học. Những người ở cấp thấp, khi tham gia vào xây dựng, thi công hay quản lý những dự án ODA, qua chuyện này phải rút ra được bài học. Những người quản lý cấp cao hơn như là các cấp Bộ thì cũng qua việc này phải rút ra được bài học. Chính phủ ở cấp cao hơn nữa cũng phải rút được bài học.

Thậm chí cả cơ quan cao nhất của nền chính trị của chúng ta cũng phải rút ra được bài học. Mỗi người phải có trách nhiệm rút ra các bài học cho mình trong hiện tượng này. Xã hội Việt Nam chịu đựng một sự cố và sự cố ấy có thể mang lại rất nhiều bài học cho các tầng, các lớp khác nhau của toàn bộ hệ thống chính trị.

Hội nghị CG bế mạc với 5,014 tỷ USD cam kết vốn ODA dành cho Việt Nam năm 2009. Đó là con số cam kết vô cùng có ý nghĩa vì thực sự chúng ta cần ODA, FDI và cả kiều hối bởi thực tế đất nước đã khiến chúng ta chậm phát triển cơ sở hạ tầng, chậm cả nhận thức. Những người có  trách nhiệm điều hành đất nước trong hệ thống điều hành có hàng trăm nghìn việc phải lo nghĩ, hàng trăm sức ép, trong đó sức ép cụ thể từ thiếu vốn FDI, ODA… là rất lớn.

Hình ảnh của VN có thể xấu đi, nhưng dân tộc VN không thể thụt lùi

Dân tộc Việt Nam không thể thụt lùi (Ảnh: vietbao.vn)

Việc Nhật cắt ODA sẽ làm ảnh hưởng đến hình ảnh của Việt Nam, nhưng không phải chỉ có một sự việc này mà gần đây có rất nhiều việc xảy ra liên quan đến hình ảnh của Việt Nam từ vụ PCI, vụ buôn sừng tê giác cho đến vụ Cộng hoà Czech không đồng ý cấp visa cho người Việt Nam, vụ chính phủ Quatar đã trục xuất và không cấp visa cho mấy trăm công nhân Việt Nam ở Quatar…

Thế giới không phải là một thể thống nhất, vì thế, hình ảnh của Việt Nam trong con mắt của thế giới hay trong con mắt của các lực lượng khác nhau của thế giới vốn dĩ đã khác nhau từ trước, không phải chỉ có một màu giống nhau trong con mắt của tất cả mọi người trên thế giới về Việt Nam.

Tôi nghĩ rằng, những vụ ấy góp một phần nhỏ làm hình ảnh của chúng ta xấu hơn. Một phần nhỏ thôi, nhưng người Việt nhìn đấy là một sự việc lớn và cái đấy thể hiện ưu điểm của người Việt vốn dĩ nhạy cảm với những chuyện thuộc về danh dự.

 

 

Nếu trong nước mà các lực lượng xã hội thấy đau khổ, họ kêu gào, lên án những chuyện này thì đấy không phải là việc mà chúng ta cần phê phán. Thậm chí chúng ta có thể mừng, vì qua những sự kiện khó khăn như thế này, chúng ta thấy rằng người Việt Nam vẫn không mất đi một bản tính rất quan trọng của họ là tự trọng.

Những bức xúc về vụ sừng tê giác, về chuyện PCI… nếu được thể hiện công khai trên báo chí thì sẽ làm thế giới nhận ra rằng, dân tộc này, bất chấp tất cả khuyết điểm vẫn là một dân tộc tự trọng.

Mặc dù những vụ việc cụ thể này có thể làm mất thiện cảm của thế giới đối với chúng ta. Tuy nhiên, sự mất thiện cảm ấy có thể lấy lại được. Cũng như trước đây, Việt Nam đã từng là điểm đến của sự yêu mến và khâm phục trên toàn thế giới. Bất chấp sức mạnh của nước Mỹ, bất chấp quy mô khổng lồ của nước Mỹ, bất chấp quyền lợi của nước Mỹ đem lại cho nhiều điểm trên thế giới, người ta vẫn yêu mến một dân tộc gan góc như vậy.

Tình cảm của mọi loại người trên thế giới là một tấm gương để phản ánh bộ mặt của Việt Nam, và khi chúng ta nhìn thấy hình ảnh của chúng ta không đẹp trong một vài cái gương thì chúng ta phải sửa.

Dồn sức cho trận đánh số một: Chống tham nhũng

Thế giới sẽ không phủ nhận sự lương thiện của dân tộc chúng ta bằng vụ PCI, bằng vụ sừng tê giác…  nhưng những việc như vậy làm xấu hình ảnh của đất nước thì chúng ta cần phải khắc phục triệt để, và chính phủ cần phải có những giải pháp nghiêm khắc hơn đối với những sự việc như vậy.

Nó cũng đồng thời bộc lộ (cái bộc lộ này quan trọng hơn) những căn bệnh bên trong của cơ thể chính trị và xã hội Việt Nam. Những biểu hiện của công dân Việt Nam như buôn lậu, làm ăn phi pháp ở cộng hoà Czech, ở Ba Lan, sớm muộn tất cả các quốc gia ấy cũng sẽ tỏ thái độ. Vì cái xấu ấy diễn ra trên mọi quốc gia Đông Âu cũ chứ không phải chỉ có ở cộng hoà Czech. Người Nga cũng đã tỏ thái độ từ rất lâu rồi, trước tất cả các quốc gia châu Âu khác.

Cái đấy không phải lỗi của chính phủ, cho nên liên kết những sự việc này lại để phê phán chính phủ là không thoả đáng. Chúng ta liên kết những sự việc như thế này là để thống nhất một điều: nếu không cẩn thận thì danh dự của đất nước chúng ta sẽ mất. Những gì người Việt làm ở Đông Âu không phải là lỗi của chính phủ mà là lỗi của nền văn hoá Việt Nam, lỗi của nền giáo dục Việt Nam, lỗi của người Việt nói chung.

Còn hiện tượng cán bộ ngoại giao buôn lậu sừng tê giác thì ngành ngoại giao phải chịu trách nhiệm, ông Bộ trưởng Bộ ngoại giao phải chịu trách nhiệm, ông Đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước CHXHCN Việt Nam ở Nam Phi phải chịu trách nhiệm.

Vụ PCI thì UBND thành phố Hồ Chí Minh phải chịu trách nhiệm, Bộ giao thông Vận tải, Bộ Kế hoạch và đầu tư phải chịu trách nhiệm. Và nếu không kiên quyết xử lý những vụ này thì Thủ tướng Chính phủ phải chịu trách nhiệm. Tất nhiên, đấu tranh để chống lại những hiện tượng tiêu cực đã dần dần được xã hội hoá hoặc tập thể hóa như thế này là một việc rất khó.

                                                                                                  theo Tuanvietnam

Trong chuyện này, chúng ta có mất mát danh dự, có mất mát sĩ diện, có mất mát quyền lợi, nhưng dân tộc chúng ta không thể thụt lùi vì sự mất mát ấy. Chúng ta đã từng “rũ bùn đứng dậy sáng loà”, chúng ta đã từng đứng lên từ thân phận nô lệ và chúng ta trở thành một dân tộc không đến nỗi tồi. Tại sao chúng ta không thể đứng lên từ vụ PCI, từ vụ sừng tê giác… được?

Để khôi phục hình ảnh của Việt Nam và lòng tin của thế giới, chúng ta phải sửa mình để có danh dự hơn, để khôn ngoan hơn, để đứng đắn hơn. Chúng ta phải chống tham nhũng một cách triệt để, một cách có cơ sở khoa học, một cách toàn diện. Phải xem chống tham nhũng là trận đánh số một để khắc phục toàn bộ hậu quả của cả khủng hoảng kinh tế, khủng hoảng tín dụng lẫn khủng hoảng xã hội. Không có cách nào khác cả.

Older Posts »

Danh mục

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.